امسال برخلاف سال گذشته، سینمای ایران با نمایندگانی پرقدرتتر در رقابت مهمترین جایزه جهانی سینما، آکادمی اسکار، حضور خواهد داشت. فیلمهای «زن و بچه» ساخته امیر پورکیان و «پیرپسر» به کارگردانی ابراهیم ایرجزاد از جمله گزینههایی هستند که برای کسب شوالیه طلایی اسکار ۲۰۲۵ با یکدیگر رقابت میکنند. با این حال، جایزه اسکار به عنوان بزرگترین رویداد سینمایی جهان، همواره تحت تاثیر رویکردهای سیاسی قرار داشته و امسال نیز از این قاعده مستثنی نیست.
به گزارش خبرنگار صدای جشنواره، هر سال در اواخر تابستان هیجان معرفی فیلم رسمی کشورها به اسکار بالا میگیرد و در حالی که سال گذشته سینمای ایران فیلم قابل اکرانی نداشت که بتواند نماینده کشور شود، امسال رقابتی جدی میان آثار پرمخاطب و با کیفیت شکل گرفته و بحث بر سر معرفی نامزد نهایی شدت یافته است.
سال گذشته و در این زمانها، فیلمهایی چون «تابستان همان سال»، «رکسانا» و «صبحانه با زرافهها» پیش از موعد معرفی فیلم به آکادمی اسکار به طور رسمی در سینماها اکران نشده بودند و سرانجام پس از حواشی فراوان، فیلم «در آغوش درخت» به عنوان نماینده انتخاب شد که اعتراضاتی مانند اعتراض فریدون جیرانی به انتخاب نشدن «رکسانا» را در پی داشت.
امسال شرایط متفاوت است؛ هر دو فیلم «زن و بچه» و «پیرپسر» در سینماها اکران شده و با استقبال و نقدهای مثبت و منفی مواجه شدهاند. همچنین برخی فیلمها مانند «لاک پشت»، «رکسانا» و «غریزه» نیز در بخش ویژه جشنواره فیلم فجر دیده شده و فرصت دیده شدن یافتهاند. این استقبال باعث شده دست سینمای ایران برای معرفی فیلم به اسکار امسال پرتر باشد و فیلمها پیش از انتخاب نهایی، توسط منتقدان و اهالی رسانه مورد ارزیابی دقیق قرار گیرند.
نکته جالب توجه این است که مسئولیت انتخاب نماینده ایران از بنیاد سینمایی فارابی به خانه سینما منتقل شده است و در کنار «زن و بچه» و «پیرپسر»، عناوینی چون «غریزه»، «زیبا صدایم کن» و «ناتور دشت» نیز مطرح هستند. البته «غریزه» و «ناتور دشت» هنوز اکرانی رسمی نداشتهاند و برای پذیرش در اسکار باید اکران اضطراری در ایران داشته باشند.
با توجه به سبک و ژانر غالب فیلمهای مطرح، به نظر میرسد پس از پایان ماه صفر، فیلمهای کمدی وارد فضای اکرانی و رقابتی بیشتری شوند و فضای رسانهای پیرامون آنها شکل بگیرد.
از منظر بینالمللی، «زن و بچه» که در بخش رقابت اصلی جشنواره کن ۲۰۲۵ اکران شده است، شانس حضور در سطح بالاترین رویدادهای سینمایی جهان را بیشتر از «پیرپسر» دارد که به جشنوارههای فرعیتری مانند روتردام و ترانسلیوانیا راه یافته است.
همچنین «پیرپسر» به علت حواشی متعدد سیاسی در داخل کشور حساسیتهایی به همراه دارد که احتمالاً هیات انتخاب در نظر خواهند گرفت، در حالی که «زن و بچه» چنین مسائلی را تجربه نکرده است. نقدهای داخلی نیز حاکی از دریافت بازخوردهای مثبتتر برای «پیرپسر» است.
تجربه سالهای گذشته نشان داده موفقیت داخلی تضمینی برای موفقیت در اسکار نیست و این جایزه اغلب با رویکردهای سیاسی همراه است. آنچه ممکن است در نگاه غربیها از سینمای شرقی برداشت شود، گاهی متفاوت از نگاه منتقدان داخلی است.
در نهایت حمایت و انتخاب نماینده مناسب، میتواند نقش مهمی در ارتقای پرستیژ سینمای ایران و حضور موثر در عرصه جهانی بازی کند، اما رقابت امسال دشوار و پرچالش است و نیازمند برنامهریزی دقیق و تحلیل همه جانبه از شرایط موجود است.