۹۱ سال حکمت جاودان! محمد اکوان ترازنامه کامل فکری غلامحسین دینانی را فاش کرد: خرد ایرانی + حکمت اسلامی = هویت اصیل

محمد اکوان و واکاوی ترازنامه فکری و میراث فلسفی غلامحسین ابراهیمی‌دینانی در تلاقی خرد ایرانی و حکمت اسلامی
دینانی، فیلسوفی که به مردم جرات سوال کردن و حقیقت‌جویی می‌آموزد / با ۷۰ اثر فلسفی، در مباحث دیگر اظهارنظر نمی‌کند / خرد و عقلانیت در مرکز هویت ایرانفیلسوف انسان‌ها را به پرسیدن وا می‌دارد، اما به جای آن‌ها نمی‌پرسد، بلکه راه پرسیدن را به آن‌ها می‌نمایاند. استاد دینانی فیلسوف است و تفکر فلسفی اصیل را راه علاج بسیاری از معضلاتی می‌داند که بشر امروزی به آن مبتلا شده است. کار فیلسوف پرداختن به ریشه‌ها و بنیادهای مسائلی است که انسان‌ها در زندگی فردی و اجتماعی و سیاسی خود با آن دست و پنجه نرم می‌کنند. پرداختن به امور و مسائل زندگی روزانه انسان‌ها و برنامه‌ریزی برای آنها کار فیلسوف نیست، بلکه کار کارگزاران و متخصصان و خبرگان امور اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی است. فیلسوف افقی در برابر آن‌ها می‌گشاید و مسیر پیمودن و چیستی راه را نشان می‌دهد.گروه اندیشه: از نظر دکتر محمد اکوان، دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی معتقد است که «خردورزی مرکز هویت ایرانی» است. به نظر می‌رسد که او درست می‌گوید، اگر از میان ۷۰ اثر دکتر دینانی، بخواهیم تبار تاریخی ایرانیان در حوزه خردورزی به مثابه هویت را جستجو کنیم، باید گفت با یک فهرست بلندبالا مواجه خواهیم شد. همین موضوع مشی دکتر دینانی را متفاوت از فلاسفه دیگر می‌کند. او از پس تاریخ، آموزه‌های فلسفی را برای مسائل کنونی بشر و ایرانیان جستجو می‌کند. از این منظر مراجعه او به زرتشت، از کلیدی‌ترین چهره‌ها و جریان‌های فکری پیش از اسلام، جاماسب حکیم، بزرگمهر خردمند، پادشاه فیلسوف خسرو انوشیروان، برزویه طبیب مترجم کلیله دمنه از سانسکریت به پهلوی، قابل مشاهده است. از نظر دینانی حکمت خسروانی اصالت نور و اشراق، بن‌مایه‌ای است که بعدها توسط سهروردی احیا شد، دینانی تأکید می‌کند که اگر این فیلسوفان و این پیشینه نبود، شهاب‌الدین سهروردی (شیخ اشراق) هرگز نمی‌توانست فلسفه خود را بنا کند. سهروردی در واقع زبانِ منطقی و فلسفیِ «خرد باستانی ایران» را در قالب اصطلاحات اسلامی بازسازی کرد.عظیم محمودآبادی، در سالگرد تولد ۹۱ سالگی دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی گفت‌وگویی را با دکتر محمد اکوان در روزنامه اعتماد انجام داده است. از نظر محمودآبادی، اکوان قریب ۴۰ سال در محضر دینانی آموخته و او شایسته‌ترین فرد برای بیان روایت خود از او است. او در مقدمه مصاحبه‌اش می‌نویسد: «سعی شد تا با یکی از شایسته‌ترین افرادی که می‌تواند درباره غلامحسین دینانی به اظهارنظر بپردازد، گفت‌وگویی ترتیب دهیم. از بخت شکر داریم و از روزگار هم که مقدر بود دکتر محمد اکوان که خود قریب چهل سال را در محضر دکتر غلامحسین دینانی به آموختن و مباحثه فلسفی گذرانده و سال‌ها است که در این رشته از اساتید ممتاز محسوب می‌شود این تقاضا را پذیرفت. هر چند وقتی موضوع گفت‌وگو را به ایشان اعلام کردیم و گفتیم قرار است حول اندیشه‌های دکتر دینانی باشد، با اشتیاق پذیرفتند. متن پیش‌رو در واقع گفت‌وگویی است میان یک دانشجو – در مقطع دکتری رشته فلسفه – با استادی که خود برای سالیان طولانی دانشجوی استاد دینانی در فلسفه بوده است.» این گفت‌وگو در زیر از نظرتان می‌گذرد:تلمذ در محضر استاد و خاطرات نخستین آشناییسوال: ابتدا بفرمایید چند سال است که با دکتر دینانی آشنایی دارید؟ و آیا اولین مواجهه خود با ایشان را به یاد می‌آورید؟محمد اکوان: نخست باید از شما برای فراهم کردن این فرصت به مناسبت سال‌روز تولد استاد دینانی تشکر کنم. من سال‌های متمادی (۱۳۶۶ تا ۱۳۷۶) از دوره کارشناسی تا مقطع دکتری پیوسته در محضر استاد غلامحسین ابراهیمی‌دینانی تلمذ کرده و بهره‌های فراوانی از تفکر و اندیشه‌های فلسفی و منش فلسفی ایشان گرفته‌ام و همیشه خداوند را سپاس می‌گزارم که به من توفیق درک محضر استادانی را عطا فرمود که در روزگار ما کم‌نظیرند.استاد ابراهیمی‌دینانی یکی از آن کم‌نظیرهاست. اولین مواجهه من با استاد دینانی به دوره کارشناسی رشته فلسفه در دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران برمی‌گردد؛ از همان زمان ارادت ویژه‌ای نسبت به استاد در من نمایان شد و در مقطع کارشناسی ارشد این افتخار را داشتم که استاد دینانی راهنمایی پایان‌نامه‌ام را تقبل فرمودند و ارادت من نسبت به ایشان افزون‌تر شد و تا پایان مقطع دکتری و نیز تا به امروز به لطف خداوند این ارادت استمرار یافته است.علاقه ویژه‌ای به کلاس‌های درس استاد دینانی داشتم و سعی می‌کردم در همه درس‌های ایشان چه موظفی و چه آزاد شرکت کنم. قبل از اینکه در دانشگاه در رشته فلسفه غرب تحصیل کنم، با فلسفه اسلامی آشنایی داشتم، بدایه الحکمه و نهایه الحکمه علامه طباطبایی را خوانده بودم. زمانی که در دانشگاه در کلاس‌های درس فلسفه اسلامی استاد دینانی شرکت می‌کردم، توجه من به فلسفه اسلامی بیشتر شد.نقش استاد در آموزش و صیانت از میراث فلسفی ایرانسوال: به نظر شما دکتر دینانی چه جایگاهی در عرصه آموزش فلسفه در ایران دارد؟ از حیث آثاری که تألیف، شاگردانی که تربیت و نقشی که در فضای فکری و فلسفی ایران ایفا کرده‌اند چه سهمی در حفظ تراث فلسفی ما داشته‌اند؟اکوان: خب، استاد دینانی جایگاه ویژه و ممتازی در عرصه آموزش فلسفه و پرورش و بسط تفکر فلسفی در ایران دارد. استاد دینانی پیش از اینکه به محیط دانشگاه وارد شود، به عالی‌ترین مدارج حوزوی در زمینه‌های مختلف از جمله فلسفه و حکمت اسلامی دست یافته بود. در عین حال به عمیق‌ترین مراتب تفکر و تأمل فلسفی نیز نایل گشته بود.وقتی استاد دینانی با چنین پیشینه فکری و فلسفی وارد محیط دانشگاه می‌شود، بی‌تردید به غنای آموزشی و پژوهشی دانشگاه می‌افزاید و دانشگاه برای او بستری می‌شود که اندوخته‌های پرمایه خود را در اختیار دانشجویان، دانش‌پژوهان و محققان قرار دهد و زمینه فهم عمیق آنها را فراهم کند. استاد دینانی توانست تفکر اصیل فلسفه اسلامی