کتابخانه ملی؛ بازوی طلایی دیپلماسی فرهنگی ایران در جهان؛ غلامرضا امیرخانی از مأموریتهای جهانی تا دیجیتالسازی اسناد نفیس میگوید
غلامرضا امیرخانی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، در گفتوگویی جامع نقش این نهاد را فراتر از یک کتابخانه عمومی توصیف کرد و تأکید نمود که کتابخانه ملی به یکی از بازوهای اصلی دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی در عرصه بینالمللی تبدیل شده است.
نقش جهانی کتابخانه ملی در دیپلماسی فرهنگی
امیرخانی با اشاره به فعالیتهای کمتر شناختهشده این سازمان، اعلام کرد: «کتابخانه ملی توانست نمایندهای شایسته برای معرفی ایران در جهان باشد.» او حفظ و صیانت از میراث مکتوب کشور را از وظایف اصلی برشمرد و افزود: «گردآوری نسخههای خطی، اسناد کهن، نشریات قدیمی و نقشههای تاریخی نیازمند بودجه، تخصص و گاهی خرید از نقاط مختلف جهان است.»
رئیس سازمان اسناد به نمونهای جالب اشاره کرد: «اخیراً مطلع شدیم مجموعه نفیسی در لسآنجلس آمریکا موجود است؛ انتقال این اسناد نیازمند ارتباط با ایرانیان خارج از کشور و دیپلماسی فرهنگی است.» او کتابخانه ملی را «بازوی دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی» نامید که وظیفه معرفی فرهنگ غنی ایران و اسلام به جهانیان را بر عهده دارد.
ثبت جهانی اسناد ایرانی در حافظه یونسکو
امیرخانی از ثبت آثار ایرانی در حافظه جهانی یونسکو خبر داد و گفت: «کمیته حافظه جهانی سازمان ما سالهاست فعال است. اخیراً سه اثر جدید شامل نسخه نفیس «سفینه تبریز» کتابخانه مجلس و دو سند دیگر به مقر یونسکو در پاریس ارسال شده که امیدواریم ثبت شوند.»
آرشیو دیجیتال و اسناد اداری کشور
در حوزه اسناد، سازمان وظیفه گردآوری و حفظ تاریخچه اداری کشور را دارد. امیرخانی تأکید کرد: «اکنون باید اسناد دیجیتال، مکاتبات آنلاین و اتوماسیونهای اداری کل کشور را نیز جمعآوری کنیم.» او روابط بینالمللی کتابخانه ملی را برشمرد: «ایکا (شورای آرشیو جهانی)، ایفلا (انجمن کتابداران بینالمللی)، کتابخانههای ملی اکو و بریکس.»
تجلیل از کتابداران؛ ستون فقرات کتابخانه ملی
رئیس سازمان با ستایش کتابداران گفت: «در معاونت کتاب، اکثر همکاران فارغالتحصیلان کتابداری از مقاطع مختلف تا هیئت علمی هستند.» او از بزرگان کتابداری ایران نام برد: دکتر عباس حری، کامران فانی، پوری سلطانی و احمد طاهری عراقی که «سرعنوانهای موضوعی فارسی» و گسترش ردهبندیهای دیویی و السی را برای ایران تدوین کردند.
امیرخانی تأکید کرد: «استانداردهای کتابخانه ملی بدون بخشنامه در سراسر کشور اجرا میشود؛ این اتوریته علمی نتیجه تلاش هزاران کتابدار گمنام در فهرستنویسی، فراهمآوری، اطلاعرسانی و مخازن است.»
دیجیتالسازی گسترده منابع
در خصوص دیجیتالسازی، اعلام شد: «نسخههای خطی عمدتاً دیجیتال شده و روی سایت قرار دارند. اسناد ملی، کتابهای چاپ سنگی و منابع ایرانشناسی نیز دیجیتال میشوند.» پروژه «در قاب یک سند» نیز مورد توجه قرار گرفت: «اخیراً صفحهای از نشریه ۱۲۰ ساله انگلیسی درباره انقلاب مشروطه با تصاویر نادر ستارخان، باقرخان و لیاخوف منتشر شد.»
مبارزه با قاچاق کتاب از طریق «پنجره واحد نشر»
امیرخانی درباره قاچاق کتاب توضیح داد: «سیستم آنلاین فیپا (پنجره واحد نشر) با همکاری وزارت ارشاد، خانه کتاب و کتابخانه ملی، جلوی تخلفات را گرفته است.» او تأکید کرد: «کتابخانه ملی موظف به گردآوری همه آثار مکتوب است؛ حتی کتابهای قاچاقی یا خارج از کشور. ما نه قضاوت میکنیم، نه مجوز میدهیم؛ فقط حفظ و سازماندهی میکنیم.»
نیازهای اصلی: نرمافزار جامع و پیشرفته
رئیس سازمان نیاز اصلی را «نرمافزار جامع با تکنولوژی روز» دانست: «نرمیافزاری که همه نیازهای اطلاعاتی کتابخانه و اسناد را پوشش دهد.»
دستاوردهای فرهنگی جمهوری اسلامی
امیرخانی با افتخار گفت: «کتابخانه ملی از ۱۵۰۰ مترمربع به ۹۷۰۰۰ مترمربع رسید. تپههای عباسآباد به قطب فرهنگی با کتابخانه ملی، فرهنگستانها و دائرهالمعارف تبدیل شد.» او کتابخوانی و کتابداری را «افتخار جمهوری اسلامی» نامید و از افزایش کیفیت و تعداد کتابهای منتشرشده خبر داد.
مطالعه شخصی رئیس کتابخانه ملی
امیرخانی درباره مطالعه شخصی گفت: «‹هدا گابلر› ایبسن و ‹عتبة الکتبه› نامههای سلطان سنجر را میخوانم.» او روزنامهخوان حرفهای است و مطالعه را در شبها ادامه میدهد.
روابط بینسازمانی
بهترین همکاریها با وزارتخانههای ارشاد و علوم، هیئت دولت و سازمان برنامهوبودجه بوده، هرچند برخی نهادها به دلیل عدم شناخت کافی، کمتر همکاری کردهاند.
