دکتر سمیر طالب پژوهشگر عراقی متخصص در مطالعات شکسپیر و دوره رنسانس است. او در سال ۲۰۰۵ مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته ادبیات شکسپیر و رنسانس از دانشگاه بغداد گرفت و سپس دکترای خود را در همین رشته از دانشگاه اکسفورد انگلستان دریافت کرد. در حال حاضر، او استاد ادبیات انگلیسی در دانشگاه بصره است و علایق پژوهشیاش شامل مطالعات شکسپیر، ادبیات رنسانس و اقتباسهای عراقی از آثار شکسپیر میشود.
سمیر طالب در پاسخ به پرسش درباره تاریخچه ورود آثار شکسپیر به عراق گفت: تئاتر عراقی از اواخر قرن نوزدهم در مدارس مسیحی موصل و بغداد آغاز شد ولی ورود نمایشنامههای شکسپیر و دیگر نمایشنامهنویسان بریتانیایی پس از اشغال بریتانیا در ۱۹۱۴ بود که گروههای نمایشی انگلیسی برای اجرای آثار شکسپیر به عراق آمدند. پس از آن، نمایشنامههای شکسپیر با حمایت گروههایی از مصر و ترکیه در عراق اجرا شد. به عنوان مثال، گروه جورج آبیاد دو نمایشنامه Hamlet و Othello را در ۱۹۲۷ در بصره اجرا کرد. بعدها در دهههای ۴۰ و ۵۰ مؤسسه هنرهای زیبا به اجرای حرفهایتر شکسپیر کمک کرد و بازیگران و کارگردانان عراقی که در آمریکا و اروپا آموزش دیده بودند نیز به اجرای این نمایشنامهها پرداختند. از جمله نامهای برجسته میتوان به محسن العزاوی، سامی عبدالحمید و جعفر السعدی اشاره کرد.
او افزود برخی اجراها نزدیک به متن اصلی بودند و برخی دیگر به اقتباسهای مؤلفانه و تطبیقی روی آوردند که گاهی نمادی از وضعیت سیاسی دوران حزب بعث بود. از سوی دیگر، حکومت بعث نمایشنامه The Merchant of Venice را به عنوان کتاب درسی مدارس معرفی کرد تا ذهنیتهای ضد یهود را ترویج دهد.
پس از جنگ ۲۰۰۳، شکسپیر برای پرداختن به مسائل روز چون ناآرامیهای داخلی و فساد سیاسی دوباره برجسته شد ولی بیشتر تمایل به تطبیق آثار در بستر محلی عراق وجود داشت تا اجرای دقیق متن.
در مدارس و دانشگاههای عراق، آثار شکسپیر جزو دروس اجباری در رشته تئاتر و انگلیسی است و موضوعات و مضامین شکسپیر از قبیل قتل پادشاه، انتقام، ازدواجهای توافقی، تبعیض نژادی و مهمتر از همه موضوعات سیاسی و اجتماعی بر بستر فرهنگ قبیلهای عراق با مخاطبان ارتباط برقرار میکند.
درباره چالشهای کارگردانی نمایشنامههای شکسپیر در عراق، طالب اشاره کرد که انتقال داستانهای دوران شکسپیر به عراق قرن بیست و یکم دشوار است، به خصوص به زبان عربی که به ترجمههای معتبر و حذف بخشهای نامناسب نیاز دارد. همچنین آموزش و تمرین دقیق تلفظ زبان و تطبیق ژستها و حرکات با زبان و فرهنگ عربی از دیگر چالشهاست.
او درباره آینده تئاتر شکسپیر در عراق گفت که در آموزش دانشگاهی تغییرات کمی خواهد بود ولی در تئاتر گرایشها به سمت اقتباس رادیکال و بومیسازی افزایش یافته و تحول به سمت مفاهیم نمادین و فلسفی با بهرهگیری از فناوریهای نوین چون واقعیت مجازی و هوش مصنوعی مشهود است.
او بازیگری نمایشنامه Hamlet را به دلیل زبان زیبایش و محورهای جهانیاش همچون کشمکش میان انسان و نیروهای طبیعی و ماورایی، دوست دارد. در سال ۲۰۱۶ نمایشنامهای از هملت را به صورت اقتباس با عنوان Hamlet: Horatio’s Story به کارگردانی خود اجرا کرد که شامل اجرای زبانی و تلفظی پیچیده بود و تجربهای آموزنده برای وی و بازیگران دانشجو رقم زد.
در نهایت، اگر بخواهد نمایشی از شکسپیر را در عراق روی صحنه ببرد، نسخهای کوتاهشده از سه بخش Henry VI را ترجیح میدهد، چون مضامین مربوط به نزاعهای داخلی و سیاسی این نمایشنامهها شباهت زیادی به وضعیت سیاسی عراق پس از ۲۰۰۳ دارد.
این گفتگو تصویری کامل از تعامل تاریخ، فرهنگ، سیاست و هنر در عراق بر بستر آثار کلاسیک جهانی ارائه میدهد.
