با انتشار برنامه «گنگ» به اجرای علی ضیاء در یکی از پلتفرمهای نمایش خانگی و واکنش پلتفرم رقیب، بار دیگر بحث کهنه اما حلنشدهای در فضای فرهنگی کشور مطرح شده است: رپ فارسی را باید دید، شنید و مدیریت کرد یا همچنان نادیده گرفت؟موسیقی رپ در ایران از آغاز دهه ۸۰ تاکنون، بیش از هر سبک دیگری، آینهای از تضاد میان نسل جوان و سازوکار رسمی فرهنگ بوده است. سبکی که از دل کوچهها و اتاقهای خانگی سر برآورد، سالها بدون مجوز نفس کشید، اما هیچگاه از زیست فرهنگی جامعه حذف نشد.رپ؛ اعتراض یا روایت واقعیت؟در حالی که موسیقی پاپ اغلب به سوی احساسات و سرگرمی تمایل دارد، رپ زبان صریح نسلی است که از واقعیتهای اجتماعی، تبعیض، نابرابری و خشم فروخورده خود سخن میگوید. همین صراحت باعث شد نگرش رسمی به این ژانر، عمدتاً امنیتی یا پرهیزکارانه باشد. نتیجه، پیدایش بدنهای گسترده از هنرمندان زیرزمینی بود که بیپشتوانه، اما پرانرژی، مسیر خود را رفتند.تناقض در مدیریت فرهنگیدر سالهای اخیر بارها موسیقی رپ در سریالها و تبلیغات رسمی شنیده شده، اما تلاش برای تولید برنامهای مستقل با محوریت آن با مانع روبهرو شده است. پلتفرم نماوا از دو سال پیگیری بینتیجه برای دریافت مجوز برنامهای مشابه خبر داده است. این تناقض روشن میپرسد: اگر رپ غیرقانونی است، چرا در آثار رسمی استفاده میشود؟ و اگر مجاز است، چرا برای برنامهای گفتوگومحور مجوز صادر نمیشود؟واقعیتی به نام نسل رپجوان امروز، رپ گوش میدهد، لحن آن را میفهمد و با آن هویت میسازد. نادیده گرفتن این واقعیت به حذف آن منجر نشده، بلکه آن را از نظارت و حمایت فرهنگی دورتر کرده است. تجربه جهانی نشان میدهد مدیریت فرهنگی موفق، بهجای حذف جریانهای اجتماعی، آنها را بهرسمیت میشناسد و در مسیر پالایش و هدایت به کار میگیرد.ضرورت گفتوگوی تازهپلتفرمهایی مانند «گنگ» میتوانند نقش حلقه واسط میان جامعه و نهادهای فرهنگی را داشته باشند؛ فرصتی برای شناخت بهتر رپرها و ارائه تصویری سالم، گفتوگومحور و قابلنظارت از این ژانر. در نبود چنین فضاهایی، میدان به شبکههای غیررسمی و کنترلناپذیر واگذار میشود.آیندهای میان پذیرش و حذفتجربه نشان داده بلاتکلیفی نه رپ را نابود میکند و نه مخاطبش را. شاید زمان آن رسیده که بهجای برخورد انفعالی، این سبک پرطرفدار در متن سیاست فرهنگی کشور تعریف شود؛ نه بهعنوان تهدیدی اجتماعی، بلکه فرصتی برای شنیدن صدای نسلی که سالهاست حرف میزند، حتی اگر کسی نخواسته باشد گوش دهد.
